CNC Program Başlamıyor ve G-code Arıza Teşhis Aracı
Program çalışmama arızasında post processor, G-code komutları, G54 parça sıfırı, home/soft limit, feed override, M kodu bekleme, spindle/vakum hazır sinyali ve Z takım ofseti birlikte kontrol edilir.
Kontrole başlamadan önce not alın
Seçim yaptıkça bir sonraki adım altta açılır
Kontrol edilmesi gerekenler her seçimin altında görünür. Böylece hangi cevap için hangi kontrolün yapılacağı karışmaz.
Kontrolde gerekebilecek ürün grupları
Arıza sonucu parça değişimi gerektirirse önce ölçü, voltaj, akım, model ve mekanik uyum doğrulanmalıdır.
Kapsamlı teknik rehber
Bu rehber, teşhis akışında verilen sonucu sahada doğrulamak için hazırlanmıştır. Arıza giderme işlemi ölçüm, gözlem ve kontrollü deneme sırasıyla yapılmalıdır.
Saha teşhis sırası
- Arızanın ne zaman başladığı not edilir: ilk kurulum, bakım sonrası, taşıma sonrası, yazılım ayarı sonrası, sıcaklık yükselince veya belirli iş parçasında.
- Belirti boşta, jog hareketinde, homing sırasında, program çalışırken ve yük altında ayrı ayrı denenir.
- Enerji, sinyal, parametre ve mekanik yük birbirinden ayrılmadan arıza tek parçaya bağlanmaz.
- Ölçüm mümkünse cihaz girişinde ve yük altındayken yapılır; boşta görülen değer yanıltabilir.
- Son değiştirilen parça, kablo, parametre, sürücü ayarı, bakım işlemi ve operatör notu mutlaka kaydedilir.
Yanlış yönlendirmeyi önleyen kural
- Aynı belirti farklı sistemlerde farklı nedenden oluşabilir; örneğin ölçü kaçırma hem pulse ayarı hem kaplin kayması hem kızak sıkışması olabilir.
- Önce güvenli ve geri alınabilir kontroller yapılır: bağlantı, klemens, voltaj, sensör ledleri, parametre ekranı, mekanik boşluk ve sıkışma.
- Parça değişimi ancak ölçüm, çapraz deneme veya fiziksel hasar ile desteklenirse önerilir.
- Tek test sonucuyla karar verilmez; düşük hız/düşük yük, boşta/yükte ve soğuk/sıcak denemeleri karşılaştırılır.
Servise gönderilecek bilgiler
- CNC program başlamıyor için arıza videosu, pano fotoğrafı, ürün etiketleri, sürücü/inverter ekranı ve alarm kodu hazırlanmalıdır.
- Besleme voltajı, akım, sıcaklık, hız/ivme, frekans/devir, iş parçası ve arızanın oluştuğu eksen yazılmalıdır.
- Makine daha önce sorunsuz çalışıyorsa son değişiklik tarihi ve değişen parça/ayar belirtilmelidir.
- Belirti belirli noktada oluşuyorsa o koordinat, hız ve program satırı not edilmelidir.
Güvenlik notu
- Pano, inverter, servo sürücü ve güç kaynağı tarafında enerji kesilmeden müdahale yapılmamalıdır.
- Spindle, eksen ve vakum testlerinde gevşek parça, açık takım ve hareket alanı riski kontrol edilmelidir.
- Aşırı ısınma, yanık kokusu, duman, ark sesi, kırık kaplin, kırık diş veya sıkışmış kızak varsa test sürdürülmemelidir.
Bu sayfaya özel saha notu
- Program arızasında elektrik/mekanik sökmeden önce basit düz çizgi test dosyasıyla kontrol yapılmalıdır.
- Z hareketi belirsizse ilk test mutlaka havada, düşük hızda ve gerçek parçaya temas etmeden yapılmalıdır.
Saha tecrübesi: takım malzemesi ve kesici geometrisi
- Çelik için tasarlanan takım ahşap veya alüminyumda her zaman iyi sonuç vermez; kesici geometri malzemeye uygun olmalıdır.
- Ahşapta genelde tek ağızlı, bazı işlerde iki ağızlı ahşap freze tercih edilir; çok ağızlı metal freze talaş boşaltamadığı için yanma yapabilir.
- Alüminyumda alüminyum talaş tahliyesine uygun takım, uygun devir/ilerleme ve mümkünse uygun soğutma/yağlama gerekir.
- Kötü yüzey, yanma, duman veya talaş yerine toz oluşuyorsa G-code’dan önce takım, devir, ilerleme ve talaş tahliyesi kontrol edilmelidir.
Sahada önce sorulacak gerçek arıza soruları
- Belirti ilk günden beri mi var, yoksa sonradan mı başladı? Sonradan başladıysa son değişen bakım, çarpma, takım kırma, kablo oynatma, parametre değişimi veya taşınma mutlaka not edilir.
- Sorun sürekli mi, ısınınca mı, sabah ilk açılışta mı, nemli havada mı veya belirli tabla bölgesinde mi çıkıyor? Aralıklı arıza çoğu zaman kablo, klemens, nem, ısınma veya mekanik sıkışma tarafına işaret eder.
- Eski doğru çalışan program, aynı takım ve aynı malzeme ile yeniden denenir. Eski program da bozulduysa makine tarafı; sadece yeni program bozuksa CAM, takım çapı, offset veya çizim tarafı güçlenir.
- Aynı test havada, düşük hızda ve gerçek kesim yükünde ayrı yapılır. Havada düzgün ama kesimde bozuyorsa takım, bağlama, vakum, mekanik yük veya motor torku öne çıkar.
- Enerji kesildiğinde eksen, motor, spindle veya blower elle normalden sıkı dönüyorsa önce mekanik kir, sıkışma, rulman, kızak, vida, fan veya filtre kontrol edilir.
- Bir parçayı değiştirmeden önce kabloyu oynatma testi, klemens sıkılığı, yük altında voltaj ölçümü, düşük hız testi ve mekanikten ayırma testi yapılır.
- Makine çarpma, parça kurtulması, takım kırması veya acil stoplu sert duruş yaşadıysa ilk şüphe parametre değil; kaplin, kremayer, redüktör, kızak, vida, yatak ve gantry hizasıdır.
- Gündüz sıcak, gece soğuk kalan atölyelerde pano ve kontrol kutusu içinde nem/yoğuşma oluşabilir. Bu durum kartlarda reset, limit hatası, haberleşme kopması ve aralıklı mikro hatalar yapabilir.
Sahadan gelen gerçek belirti örnekleri
- Program başlamıyorsa önce makine gerçekten ready mi, acil stop/limit aktif mi, spindle/vakum bekleme koşulu var mı kontrol edilir.
- Eski programlar çalışıyor ama yeni program başlamıyorsa G-code başlığı, takım numarası, M kodları, postprocessor ve mm/inch ayarı incelenir.
- Program belirli satırda duruyorsa o satırdaki M kodu, spindle start, vakum start, takım değişimi, bekleme komutu veya limit konumu kontrol edilir.
- Makine bazen program başlatıyor bazen başlatmıyorsa pano 24V, kontrol kartı, USB/Ethernet bağlantısı ve nem/yoğuşma etkisi aranır.
Malzeme ve takım değişimiyle karışan saha belirtileri
- Hammadde aynı tedarikçiden gelse bile yoğunluk, nem, lif yapısı veya sertlik değişmiş olabilir; eski düzgün kesilen parçadan kalan malzemeyle test yapılmalıdır.
- Yeni malzemede ölçü veya yüzey bozulduysa makine ayarına müdahale etmeden önce malzeme, takım, devir, ilerleme ve vakum/bağlama karşılaştırılır.
- Çelik kesici ahşapta, ahşap frezesi metalde doğru sonuç vermez; takım malzemeye göre seçilmelidir.
- Talaş yanıyorsa çoğu zaman devir yüksek, ilerleme düşük, takım ağız sayısı yanlış veya talaş tahliyesi yetersizdir.
Arızayı sahada netleştirme sırası
Teşhis sonucu tek başına parça değişim kararı değildir. Önce arızanın ne zaman başladığı, aynı programla tekrar edip etmediği, bakım ve çarpma geçmişi, düşük hız testi, boşta hareket ve yük altında çalışma farkı kontrol edilmelidir.
- Arıza önceden var mıydı, yoksa sonradan mı başladı?
- Önceden sorunsuz kesilen veya çalışan eski program tekrar denendiğinde aynı belirti devam ediyor mu?
- Son bakım, temizlik, yağlama, kablo sökme, pano müdahalesi veya parametre değişikliği ne zaman yapıldı?
- Makine bu belirti öncesinde çarpma, takım kırma, parça kurtulması, eksen zorlanması veya ani duruş yaşadı mı?
- Arıza enerji tamamen kesilip belli süre beklendikten sonra geçici olarak düzeliyor mu?
- Ortamda nem, sıvı teması, yoğuşma, gündüz-gece sıcaklık farkı veya pano içinde oksitlenme belirtisi var mı?
- Atölyeye son dönemde kaynak makinesi, lazer, yeni tezgah veya yüksek güçlü başka cihaz eklendi mi?
- Kablo kanalı/kablo zinciri içinde talaş, ezilme, kırık kablo veya haşere hasarı görülüyor mu?
- Talaş yanıyor, kesim kararıyor veya takım ses yapıyorsa devir, ilerleme, takım ağız sayısı ve talaş tahliyesi birlikte kontrol edilmelidir.
- Spindle eskisinden sesli çalışmaya başladıysa takım, pens ve pens somunu sökülüp takımsız temiz spindle sesi ayrı kontrol edilmelidir.
- Makineyi önce boşta ve düşük hızda çalıştırın; sonra aynı hareketi normal hızda karşılaştırın.
- Belirti sadece kesimde varsa takım, malzeme, vakum, bağlama, spindle ve CAM ayarı ayrıca ayrılmalıdır.
- Belirti boşta da varsa motor, sürücü, sinyal, kablo, mekanik aktarma ve eksen sıkışması öncelikli kontrol edilmelidir.
- Test sırasında tek değişken değiştirin; aynı anda hem ayar hem parça hem program değiştirilirse gerçek neden kaybolur.
- Geçici alarmda enerjiyi güvenli şekilde tamamen kesin, cihazlar söndükten sonra bekleyip tekrar açın; düzelirse bunu tamir değil ayırıcı test olarak not edin.
- Mekanik sistemde enerji kesikken elle dönme/hareket rahatlığı, boşta akım ve yüklü akım karşılaştırması yapılmalıdır.
- Eski hammadde ve eski doğru programla tekrar test yapılarak makine arızası ile malzeme/CAM değişimi ayrılmalıdır.
- Elektrik, sinyal, ayar ve mekanik kontroller ayrılmadan parça değişimi yapılmamalıdır.
- Sorun birden fazla eksende aynı anda başladıysa önce ortak besleme, pano, kontrol kartı veya yazılım tarafı incelenmelidir.
- Sorun tek eksende başladıysa kablo, sürücü, motor, kaplin, vida, kızak, redüktör veya kremayer hattı ayrılmalıdır.
Belirtiye göre ilk bakılacak yer
Aşağıdaki özet, teşhis akışında sık çıkan saha sonuçlarını hızlı karşılaştırma için verir. Detaylı karar için üstteki aşamalı sorular kullanılmalıdır.
| Belirti | İlk şüphe | İlk saha testi |
|---|---|---|
| Post processor veya G-code formatı uyumsuz | Yanlış post seçilmiştir. | Dosya ilk 30 satırı kontrol edilir. |
| Reset, limit, kapak veya air/vakum inputu programı engelliyor | Acil stop/reset aktif kalmıştır. | Input ekranında aktif uyarılar izlenir. |
| İş parçası sıfırı veya soft limit uyumsuz | G54 sıfırı yanlış yerdedir. | Home sonrası G54 sıfırı kontrol edilir. |
| Z sıfırı, takım boyu veya birim hatası | Z sıfırı yanlış alınmıştır. | Z sıfırı güvenli yüksekte kuru testle doğrulanır. |
| M kodu çıkışı veya hazır sinyali tamamlanmıyor | Spindle RUN çıkışı yoktur. | Beklediği satır ve M kodu not edilir. |
| Feed hold, blok bekleme veya operatör durdurma şartı | Feed hold inputu aktiftir. | Ekrandaki mod ve aktif inputlar izlenir. |
Sık sorulan saha soruları
CNC Program Başlamıyor ve G-code Arıza Teşhis Aracı için önce ne kontrol edilmelidir?
Önce arızanın ne zaman başladığı, daha önce doğru çalışan programla tekrar edip etmediği, son bakım veya müdahale geçmişi ve güvenli ölçüm şartları kontrol edilmelidir. Ardından besleme, sinyal, ayar ve mekanik hat ayrı ayrı ayrılmalıdır.
Bu belirti doğrudan parça değişimi anlamına gelir mi?
Hayır. Aynı belirti kablo, klemens, ayar, mekanik sıkışma, yetersiz besleme, kirlenme veya yanlış kullanım nedeniyle oluşabilir. Parça değişimi ölçüm ve doğrulama testinden sonra düşünülmelidir.
Sorunun programdan mı makineden mi kaynaklandığı nasıl anlaşılır?
Önceden düzgün çalışan eski bir program düşük hızda ve mümkünse boşta tekrar denenir. Eski program da aynı hatayı yapıyorsa makine, ayar veya mekanik taraf; sadece yeni programda oluyorsa CAM, post, takım yolu veya parametre tarafı daha güçlü ihtimaldir.
Arıza sonradan başladıysa hangi bilgi önemlidir?
Son yağlama, temizlik, pano müdahalesi, kablo değişimi, parametre değişimi, çarpma, takım kırma, parça kurtulması ve taşıma geçmişi önemlidir. Sonradan başlayan arızalarda bu bilgiler çoğu zaman doğrudan sebebe götürür.
Düşük hızda düzelip yüksek hızda bozulan arıza ne anlatır?
Bu durum çoğunlukla tork yetersizliği, ivme fazlalığı, sürücü ayarı, besleme düşümü, parazit, kablo temassızlığı veya mekanik sıkışma ihtimalini artırır. Aynı hareket düşük ve yüksek hızda karşılaştırılmalıdır.
Sorun sadece kesimde oluyorsa ne kontrol edilir?
Takım, devir, ilerleme, vakum/bağlama, malzeme, spindle gücü, talaş tahliyesi ve CAM yolu kontrol edilmelidir. Boşta aynı hareket sorunsuzsa mekanik ve elektrik ihtimali tek başına yeterli açıklama olmayabilir.
Enerjiyi kesip beklemek arızayı çözer mi?
Bazı sürücü, inverter ve kontrol kartı geçici alarm veya kilitlenmelerinde enerjiyi tamamen kesip cihazlar söndükten sonra beklemek sistemi geçici olarak normale döndürebilir. Ancak aynı sorun tekrar ediyorsa bu kalıcı çözüm değildir; alarm zamanı, voltaj, akım, sıcaklık, topraklama ve mekanik yük nedeni bulunmalıdır.
Eskiden düzgün çalışan makine sonradan neden bozulur?
Sonradan oluşan arızalarda gevşeyen cıvatalar, kirlenen vidalı mil/kızak, kablo zincirinde kırık kablo, nem/yoğuşma, toprak/parazit, pano soğutma yetersizliği, çarpma, hammadde değişimi ve bakım sonrası ayar kayması birlikte kontrol edilmelidir.